Search This Blog

Slider

COMENTARISTAS

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΔΙΕΘΝΗ

ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΑ

» » Κόσοβο: Ο «Γόρδιος Δεσμός» των Βαλκανίων.

Κόσοβο: Ο «Γόρδιος Δεσμός» των Βαλκανίων
- προτεινόμενες λύσεις κι οι συνέπειές τους -

Γράφει ο Τάσος Καραντής



ίναι πιθανός ένας συμβιβασμός ο οποίος θα περιλαμβάνει ανταλλαγές εδαφών μεταξύ Σερβίας και Κοσόβου. Ποια μορφή μπορεί να έχουν αυτές; Ο Σέρβος υπουργός Εξωτερικών μίλησε για προσάρτηση του βορείου Κοσόβου στη Σερβία με αντάλλαγμα την παραχώρηση στο Κόσοβο της κοιλάδας του ΠρέσεβοΤο ερώτημα πώς θα επιτευχθεί μια λύση η οποία δεν θα επηρεάσει τις εύθραυστες συνοριακές ισορροπίες που διαμορφώθηκαν μετά τον γιουγκοσλαβικό εμφύλιο και κυρίως πώς δεν θα αναβιώσουν, από ενδεχόμενες μεταβολές, βαλκανικοί μεγαλοϊδεατισμοί, αιωρείται ήδη στην πολιτική ατμόσφαιρα της περιοχής. Το βέβαιο είναι ότι έχει ανοίξει κουβέντα περί «αναδιάρθρωσης» των συνόρων στο Kόσοβο."


Το Κόσοβο (Κοσσυφοπέδιο στα ελληνικά, προέρχεται από το αρχ. ελλ. κόσσυφος (κοτσύφι) και πεδίο (πεδιάδα, έκταση), αποτελεί την αυτόνομη αλβανική περιοχή της πρώην Γιουγκοσλαβίας, και το νυν (από το 2008) ανεξάρτητο κράτος (μερικώς αναγνωρισμένο), που προέκυψε από τον διετή πόλεμο (1998-1999) με τη Σερβία (νικηφόρο για τους Αλβανούς, με την πολεμική ανάμιξη των ΗΠΑ / 1999). Η περιοχή τέθηκε υπό διεθνή έλεγχο, από το 1999 ως την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της το 2008. Μέχρι σήμερα, 112 από τις συνολικά 193 χώρες - μέλη του ΟΗΕ αναγνωρίζουν την ανεξαρτησία του Κοσόβου. Το ανεξάρτητο Κόσοβο αναγνωρίσθηκε άμεσα από κάποιες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ και των τεσσάρων μεγάλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία, Γερμανία) μεταξύ άλλων (συνολικά το έχουν αναγνωρίσει τα 22 από τα 28 κράτη μέλη της ΕΕ), ενώ κάποιες άλλες, όπως η Ρωσία και η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, θεωρούν την απόσχισή του παράνομη. Η Ελλάδα, επίσης, δεν αναγνωρίζει το Κόσοβο ως ανεξάρτητο κράτος. Ο πληθυσμός του είναι 1.798.506 κάτοικοι (2017), εκ των οποίων το 92% αποτελούν Αλβανοί, ενώ το υπόλοιπο 8% αποτελούν Σέρβοι (οι εκτιμήσεις μιλάνε για 120.000 Σέρβους επί του συνολικού πληθυσμού). Πρωτεύουσα και μεγαλύτερη πόλη στο Κόσοβο είναι η Πρίστινα. Στις 8 Μαΐου του 2009 έγινε δεκτό το αίτημα του Κοσόβου να γίνει μέλος του ΔΝΤ. Από τις 29 Ιουνίου του 2009 είναι μέλος της Παγκόσμιας τράπεζας. Το 2013 το Κοσσυφοπέδιο αναγνωρίστηκε ως ξεχωριστή περιοχή από το Facebook, ενώ πριν αναγνωριζόταν ως τμήμα της Σερβίας. Για το γεγονός, ο Petrit Selimi, Αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών του Κοσσυφοπεδίου, δήλωσε "εκστασιασμένος", καθώς αυτό ήταν το αποτέλεσμα "μεγάλου μέρους των διπλωματικών προσπαθειών ενός νέου κράτους. Νόμισμα στο Κόσοβο είναι, de facto, το ευρώ.*



Ανταλλαγή εδαφών;

«Η κυβέρνηση των ΗΠΑ θα αντιμετώπιζε ευνοϊκά μια ενδεχόμενη συμφωνία ανταλλαγής εδαφών μεταξύ του Κοσόβου και της Σερβίας, στο πλαίσιο μιας οριστικής λύσης για το καθεστώς της περιοχής αυτής», δήλωσε πρόσφατα στο Κίεβο ο σύμβουλος εθνικής ασφαλείας του Λευκού Οίκου Τζον Μπόλτον. Στον Τύπο τόσο της Σερβίας όσο και του Κοσόβου έχει αναπτυχθεί εδώ και μήνες έντονη σεναριολογία περί διαίρεσης της περιοχής σε χωριστές οντότητες ή ανταλλαγών εδαφών, εντός των ορίων μιας οριστικής λύσης για το καθεστώς της περιοχής. Το Βελιγράδι και η Πρίστινα διεξάγουν διάλογο με σκοπό να καταλήξουν σε μια οριστική συμφωνία και να εξομαλύνουν τις σχέσεις τους.**


Αλλαγή συνόρων; Μια ελληνική ιδέα;




Στους διπλωματικούς κύκλους στην Πρίστινα οι πληροφορίες ότι ο Σέρβος πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς και ο ομόλογός του τού Κοσσυφοπεδίου Χασίμ Θάτσι συζητούν μεταξύ τους το ενδεχόμενο ανταλλαγής εδαφών κυκλοφορούσαν τουλάχιστον τα δύο τελευταία χρόνια. Οι αλβανοκοσοβαρικές εφημερίδες, μάλιστα, επέμεναν ότι το σενάριο αυτό έχει τις ευλογίες του Εντι Ράμα, ενώ μία εξ αυτών, η «Bota Sot», έβαλε στο κάδρο και την Αθήνα υποστηρίζοντας πως «η ιδέα παρουσιάστηκε για πρώτη φορά από την Ελλάδα, προωθήθηκε από τη Σερβία και άρεσε σε ένα μέρος των Αλβανών πολιτικών του Κοσόβου»! Στις 6 Aυγούστου ο Θάτσι έριξε τη «βόμβα» μιλώντας για «προσαρμογές συνόρων μεταξύ Κοσόβου και Σερβίας που θα μπορούσαν να βελτιώσουν τις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών». Η απάντηση του Βελιγραδίου ήρθε σχεδόν αμέσως από τον υπουργό Εξωτερικών Ιβιτσα Ντάτσιτς που δήλωσε ότι είναι πιθανός ένας συμβιβασμός ο οποίος θα περιλαμβάνει ανταλλαγές εδαφών μεταξύ Σερβίας και Κοσόβου, ενώ ο πρόεδρος Βούτσιτς παρενέβη για να επιβεβαιώσει το παρασκήνιο, κάνοντας λόγο για «οριοθέτηση των συνόρων». Ποια μορφή μπορεί να έχουν αυτές; Ο Σέρβος υπουργός Εξωτερικών μίλησε για προσάρτηση του βορείου Κοσόβου στη Σερβία με αντάλλαγμα την παραχώρηση στο Κόσοβο της κοιλάδας του Πρέσεβο.***



Το Κόσοβο μετά τη Συμφωνία των Πρεσπών;


«Οι άνθρωποι αντιδρούν καθώς αλλάζουν τα πράγματα, επετεύχθη μια εξαιρετική συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και ΠΓΔΜ, έτσι και η δική μας θέση αλλάζει όταν αλλάζουν τα δεδομένα». Και οι Ρώσοι, ο ισχυρός σύμμαχος του Βελιγραδίου στο θέμα του Κοσόβου; «Εμείς δεν έχουμε αντίρρηση από τη στιγμή που οι δύο πλευρές θα συμφωνήσουν σε μια αμοιβαία αποδεικτή λύση», δήλωσε η εκπρόσωπος του ρωσικού ΥΠΕΞ Μαρία Ζαχάροβα. Το θέμα ξέφυγε πλέον από τις κατ’ ιδίαν συζητήσεις του Θάτσι και του Βούτσιτς και τους ψιθύρους των ξένων διπλωματών, και μπαίνει προς συζήτηση στη βαλκανική ατζέντα, σχεδόν αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας Ελλάδας και FYROM στις Πρέσπες. Πολλοί υποστηρίζουν ότι μετά τη διευθέτηση της εκκρεμότητας της ονομασίας μεταξύ Αθήνας - Σκοπίων, ο διεθνής παράγων πάει να κλείσει και την άλλη, την πιο επικίνδυνη πηγή αποσταθεροποίησης της Βαλκανικής, τη διένεξη μεταξύ Κοσόβου και Σερβίας. Το ερώτημα πώς θα επιτευχθεί μια λύση η οποία δεν θα επηρεάσει τις εύθραυστες συνοριακές ισορροπίες που διαμορφώθηκαν μετά τον γιουγκοσλαβικό εμφύλιο και κυρίως πώς δεν θα αναβιώσουν, από ενδεχόμενες μεταβολές, βαλκανικοί μεγαλοϊδεατισμοί, αιωρείται ήδη στην πολιτική ατμόσφαιρα της περιοχής. Το βέβαιο είναι ότι έχει ανοίξει κουβέντα περί «αναδιάρθρωσης» των συνόρων στο Kόσοβο.***




Υπάρχει άλλη εναλλακτική λύση;


Οι αλλαγές συνόρων είναι ένα δύσκολο ζήτημα στην Ευρώπη, ειδικά στα Βαλκάνια. Αν συμφωνηθεί η αλλαγή συνόρων σε μια περιοχή, τότε ίσως χρειαστεί να αλλάξουν σύνορα και σε άλλες. Ειδικά η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι επιφυλακτική  λόγω του επικίνδυνου προηγούμενου που ενδέχεται να θέσει σε άλλα μέρη του μπλοκ» (η Καταλονία είναι το πιο προφανές, αλλά σίγουρα όχι μόνο το μοναδικό παράδειγμα). Αντ' αυτού, ΗΠΑ, ΕΕ και ΟΗΕ προωθούν μια διευθέτηση που αφήνει τα σημερινά σύνορα ως έχουν - με δέλεαρ (για το Βελιγράδι) την ένταξη στην ΕΕ και ενδεχομένως στο ΝΑΤΟ. «Στην πραγματικότητα, η Σερβία ξεκίνησε διαπραγματεύσεις για ένταξη στην ΕΕ το 2014 - αλλά το μπλοκ δεν θα επιτρέψει την ένταξή της όσο το ζήτημα του Κοσσυφοπεδίου παραμένει άλυτο» τονίζεται. Ας σημειωθεί ότι ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Πρίστινα μέχρι πρόσφατα «ξόρκιζε» τη διχοτόμηση του Κοσσυφοπεδίου, αλλά στα μέσα Ιουλίου εμφανίστηκε να αλλάζει ξαφνικά άποψη. Ο Γκρεγκ Ντελαουί σε συνέντευξη του στο τηλεοπτικό δίκτυο KTV άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ανταλλαγής εδαφών μεταξύ Σερβίας και Κοσόβου, στο πλαίσιο οριστικής επίλυσης του ζητήματος. Στη δήλωση αυτή αντέδρασε έντονα ο πρωθυπουργός του Κοσσυφοπεδίου Ράμους Χαραντινάι, διαμηνύοντας ότι «κάθε ιδέα για ανταλλαγή εδαφών με τη Σερβία, που θα οδηγούσε στην διαίρεση του Κοσόβου, θα σήμαινε πόλεμο»…****




Επερχόμενο ντόμινο με «Μεγάλη Αλβανία» και «Μεγάλη Σερβία»;


Η Αλβανία και το Κόσοβο έχουν δηλώσει ότι από την 1η Ιανουαρίου του 2019 καταργούν τα μεταξύ τους σύνορα και «έσονται εις εθνικήν σάρκα μία». Εάν, τώρα, προστεθούν διά της ανταλλαγής και αλβανοκρατούμενα εδάφη της νότιας Σερβίας, οι Αλβανοί της Βαλκανικής θα έχουν κάνει ένα μεγάλο βήμα για το όραμα της εθνικής τους ολοκλήρωσης, αυτό που ο υπόλοιπος κόσμος αποκαλεί «Μεγάλη Αλβανία». Σε μια τέτοια περίπτωση, οι δύο μεγάλοι «φάροι» του αλβανικού εθνικισμού, τα Τίρανα και η Πρίστινα, θα οδεύσουν προς «εθνική ενοποίηση» και το ερώτημα είναι αν οι Αλβανοί της FYROM θα περιοριστούν στο να βλέπουν το ποτάμι της Ιστορίας να περνάει μπροστά τους αφήνοντας τη μεγάλη ευκαιρία της ένωσής τους με τους άλλους «αδελφούς» να πάει χαμένη. Αν οι Αλβανοί ανταλλάξουν το βόρειο Κόσοβο, που ούτως ή άλλως το έχουν χαμένο, οι Σέρβοι για τον ίδιο λόγο θα τους παραχωρήσουν το υπόλοιπο τμήμα του θεωρούμενου ως λίκνου του έθνους τους, που ξέρουν ότι έχουν ήδη απολέσει. Οι αποσχιστικές αναταράξεις, έστω ειρηνικές, δεν θα αφήσουν ανέγγιχτη την παραπαίουσα Βοσνία-Ερζεγοβίνη, όπου η ηγεσία της πανίσχυρης «Σερβικής Δημοκρατίας» έχει ξεκαθαρίσει ότι σε περίπτωση μεταβολής των συνόρων στο Κόσοβο, θα σπεύσει να ενωθεί με τη μητέρα Σερβία, η οποία θα μεγαλώσει προσαρτώντας, εκτός από τη σερβική οντότητα της Βοσνίας, και το βόρειο Κόσοβο. Οδεύουμε, προς μια νέα και οριστική διευθέτηση του αλβανικού και του σερβικού ζητήματος στα Δυτικά Βαλκάνια; Θα είναι ασφαλέστερη η Βαλκανική με μια «Μεγάλη Αλβανία» και μια «Μεγάλη Σερβία»; Και πώς θα αντιδράσουν οι άλλοι παίκτες; Ο Ταγίπ Ερντογάν σε μια περιοδεία του παλαιότερα στη Βαλκανική είχε δηλώσει ότι, σε περίπτωση αλλαγής των συνόρων στο Κόσοβο, η Τουρκία δεν θα μείνει αδιάφορη. Και δεν θα είναι η μόνη. Οπωσδήποτε οι ισχυροί γεωπολιτικοί παίκτες θα έχουν τον τελευταίο λόγο!***




Πως βλέπει τα πράγματα η αλβανική πλευρά μέσα από τον αλβανικό Τύπο


Η αλβανική πλευρά αντιμετωπίζει με καχυποψία κι επιφυλακτικότητα την ανταλλαγή εδαφών και την αλλαγή συνόρων. Μην ξεχνάμε πως η σχέση της, γενικότερα με τη Σερβία κι ειδικότερα, όσον αφορά, το Κόσοβο, καθορίστηκε από έναν αναμεταξύ τους πόλεμο! Κι η αλήθεια είναι αυτή. Η Σερβία είναι αναγκασμένη να δέχεται το καθεστώς του Κοσόβου, κάτω από μια πολεμική ήττα, κι αυτό, είναι λογικό, να μην την καθιστά, στα μάτια των Αλβανών έναν ειλικρινή συνομιλητή. Κάτω απ’ αυτές τις συνθήκες πως θα εξασφαλιστεί μια συμφωνία εμπιστοσύνης, ενός τόσο σοβαρού θέματος όπως είναι η αλλαγή συνόρων;! Αλλά, κι από την άλλη πλευρά, η Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία αντιτάσσεται στην ιδέα αυτή, αφού θεωρεί το Κόσοβο το λίκνο της εκκλησιαστικής της κληρονομιάς. Οι έξωθεν φωνές πάλι, επιμένουν, πως η διευθέτηση, με την ανταλλαγή εδαφών, αποτελεί τον μόνο τρόπο της αναγνώρισης του Κοσόβου από τη Σερβία και, κατόπιν, από τους πάντες. Τέλος, υπάρχει κι η φωνή που λέει, πως η διευθέτηση των συνόρων, θα πρέπει να είναι το τέλος μιας εξομάλυνσης των σχέσεων με τη Σερβία κι όχι η αρχή.



Κι ίσως αυτός να είναι ο μόνος ρεαλιστικός τρόπος για μια ειρηνική κι οριστική λύση του «γόρδιου δεσμού του Κοσόβου». Η ίδια η ζωή έδειξε, επώδυνα, ότι η συμβίωση διαφορετικών εθνοτήτων υπό κοινή στέγη στα Βαλκάνια, δεν υπήρξε καθόλου αρμονική. Ειδικά στο «πολεμικό καζάνι» του θέματος του Κοσόβου! Μάλλον, λοιπόν, πρέπει να προηγηθεί η εξομάλυνση των σχέσεων Σερβίας – Κοσόβου, σε όλα τα επίπεδα, να επιτευχθεί μια ειρηνική σταθερή κατάσταση, σε ευρωπαϊκό πλαίσιο, αφού και τα δύο κράτη θέλουν να γίνουν μέλη της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ. Αν όλα αυτά επιτευχθούν ειλικρινά και με την εγγύηση της σφραγίδας του χρόνου, μόνο τότε θα μπορούσε να ανοίξει μια συζήτηση, για την ανταλλαγή αμιγώς αλβανικών περιοχών  με αμιγώς σερβικές, αυτό θα ήταν το λιγότερο, τότε, αλλά και το ευκολότερο, αφού θα είναι πολιτικά ώριμο. Πρώτα δημιουργία ειλικρινούς φιλικής εμπιστοσύνης και μετά συζήτηση για εδαφικές και συνοριακές αλλαγές, που είναι ένα πολύ σοβαρό θέμα, και , μάλλον, ανέφικτο μεταξύ των δύο πλευρών, χωρίς τις βάσεις ειρηνικής γειτονίας και συνεργασίας.




Πηγές:

*Κόσοβο: el.wikipedia.org

**«ΗΠΑ: Ναι στην ανταλλαγή εδαφών ανάμεσα σε Σερβία και Κόσοβο» 

***«Μαγειρέματα» στο Κόσοβο, ανησυχία στα Βαλκάνια»

****«Ενδεχόμενο ντόμινο από τη διχοτόμηση του Κοσόβου. Ο κίνδυνος για την Ελλάδα» 

*****« Serbët e kanë opsion të vetëm ndarjen!»

«Shkëmbimi i territoreve Serbi-Kosovë, propozim i heshtur dhe i pavarrosur» 

«Veton Surroi : Korrigjimi i kufijve i rrezikshëm për Shqiptarët, ja çfarë i duhet Kosovës»

«
Next
Νεότερη ανάρτηση
»
Previous
Παλαιότερη Ανάρτηση